Co zrobić po podaniu kodu BLIK oszustowi? Instrukcja krok po kroku

Podałeś kod BLIK osobie podszywającej się pod znajomego, pracownika banku, policjanta albo sprzedawcę? A może dodatkowo zatwierdziłeś operację w aplikacji bankowej? Nie czekaj na rozwój sytuacji. Liczą się pierwsze minuty: przerwij kontakt z oszustem, sprawdź rachunek i natychmiast skontaktuj się ze swoim bankiem przez oficjalną infolinię lub aplikację.

Sam kod BLIK jest jednorazowy i ma krótki czas ważności, ale może posłużyć do zainicjowania płatności albo wypłaty gotówki. Jeżeli transakcja nie została jeszcze zatwierdzona, nie zatwierdzaj jej. Jeżeli już ją potwierdziłeś, wykonaj poniższe działania w podanej kolejności.

Najważniejsze: nie kontaktuj się z bankiem przez numer, link ani aplikację podane przez rozmówcę. Użyj numeru z oficjalnej strony banku, karty płatniczej albo własnej aplikacji bankowej.

1. Natychmiast przerwij kontakt z oszustem

Rozłącz rozmowę i nie odpowiadaj na kolejne wiadomości. Nie podawaj następnego kodu BLIK, kodu SMS, PIN-u, hasła, numeru karty ani danych dokumentu. Nie instaluj programu do zdalnej obsługi telefonu lub komputera i nie wykonuj „przelewu zabezpieczającego”.

Jeżeli oszust twierdzi, że reprezentuje bank, Policję, prokuraturę albo inną instytucję, nie próbuj kończyć sprawy podczas tej samej rozmowy. Nazwa lub numer wyświetlany na ekranie telefonu mogą zostać podrobione. Samodzielnie wybierz oficjalny numer instytucji.

Jeżeli na ekranie aplikacji bankowej nadal widzisz prośbę o zatwierdzenie operacji:

• przeczytaj rodzaj operacji, kwotę i miejsce jej wykonania;
• wybierz „Odrzuć” albo „Anuluj”;
• nie generuj kolejnego kodu;
• wykonaj zrzut ekranu, jeżeli można to zrobić bez opóźniania kontaktu z bankiem.

2. Pilnie skontaktuj się ze swoim bankiem

Zadzwoń na całodobową infolinię bezpieczeństwa banku albo użyj bezpiecznego kanału w oficjalnej aplikacji bankowej. Powiedz wprost:

„Przekazałem kod BLIK osobie, która prawdopodobnie była oszustem. Proszę sprawdzić, czy doszło do transakcji, zabezpieczyć rachunek i zarejestrować zgłoszenie.”

Poproś bank o:

• sprawdzenie, czy kod został użyty i jaki jest status operacji;
• zablokowanie podejrzanej transakcji, jeżeli jest to jeszcze możliwe;
• zabezpieczenie bankowości elektronicznej i mobilnej;
• wylogowanie aktywnych sesji;
• sprawdzenie urządzeń powiązanych z kontem;
• zablokowanie karty, jeśli podałeś również jej dane;
• przyjęcie zgłoszenia oszustwa i nadanie numeru sprawy;
• informację, jak złożyć formalną reklamację.

Polski Standard Płatności, operator systemu BLIK, nie prowadzi rachunku użytkownika i nie rozpatruje reklamacji klientów banków. Zgłoszenie dotyczące konkretnej transakcji należy skierować przede wszystkim do banku, którego aplikacji użyto.

Nie korzystaj z numeru telefonu przesłanego przez osobę, która do Ciebie dzwoniła. Numer infolinii znajdź samodzielnie na oficjalnej stronie banku, na karcie płatniczej albo w aplikacji bankowej.

3. Sprawdź, czy pieniądze rzeczywiście zostały pobrane

W historii rachunku sprawdź:

• kwotę i godzinę operacji;
• opis transakcji BLIK;
• informację, czy była to płatność, przelew czy wypłata z bankomatu;
• inne operacje wykonane bez Twojej wiedzy;
• nowych odbiorców zaufanych;
• zmienione limity płatności lub przelewów;
• nieznane urządzenia powiązane z kontem.

Nie usuwaj powiadomień z aplikacji bankowej ani wiadomości SMS. Zapisz identyfikator transakcji i wykonaj zrzut ekranu historii operacji.

Jeżeli transakcja ma status oczekujący, nie oznacza to, że możesz ją samodzielnie cofnąć. Decyzję i działania techniczne podejmuje bank. Nadal należy natychmiast zgłosić zdarzenie.

Ważne jest rozróżnienie dwóch sytuacji:

1. Podałeś kod, ale nie zatwierdziłeś transakcji – odrzuć operację i powiadom bank.

2. Podałeś kod i zatwierdziłeś operację – natychmiast zgłoś oszustwo bankowi, złóż reklamację i zabezpiecz dowody.

Sam fakt zatwierdzenia operacji może mieć znaczenie podczas rozpatrywania reklamacji. Dlatego dokładnie opisz sposób działania oszusta, wywieraną presję oraz komunikaty, które otrzymałeś.

4. Zabezpiecz konto bankowe, telefon i pocztę

Jeżeli podałeś wyłącznie jednorazowy kod BLIK, nie oznacza to automatycznie przejęcia całego konta. Jeżeli jednak kliknąłeś link, podałeś login lub hasło, zainstalowałeś aplikację albo udostępniłeś ekran urządzenia, ryzyko jest znacznie większe.

Po skontaktowaniu się z bankiem:

• zmień hasło do bankowości internetowej zgodnie z instrukcją banku;
• zmień hasło do poczty elektronicznej powiązanej z rachunkiem;
• włącz uwierzytelnianie dwuskładnikowe;
• sprawdź listę zalogowanych urządzeń;
• zakończ wszystkie nieznane sesje;
• usuń nieznane aplikacje do zdalnej obsługi urządzenia;
• sprawdź uprawnienia aplikacji zainstalowanych w telefonie;
• przeskanuj telefon i komputer aktualnym programem ochronnym;
• zaktualizuj system operacyjny, przeglądarkę i aplikację bankową.

Jeżeli urządzenie mogło zostać przejęte przez oszusta, nie przywracaj dostępu do bankowości bez uzgodnienia tego z bankiem.

Jeśli przekazałeś oszustowi dane dokumentu, zdjęcie dowodu osobistego albo numer PESEL, rozważ niezwłoczne zastrzeżenie numeru PESEL. Można to zrobić między innymi w aplikacji mObywatel, serwisie gov.pl, banku albo urzędzie gminy.

5. Zabezpiecz wszystkie dowody oszustwa

Zanim zablokujesz profil sprawcy albo usuniesz rozmowę, zabezpiecz wszystkie materiały. Mogą być potrzebne bankowi, Policji, prokuraturze lub Rzecznikowi Finansowemu.

Zachowaj:

• zrzuty ekranu całej rozmowy;
• nazwę i adres profilu sprawcy;
• identyfikator konta w komunikatorze;
• numer telefonu oraz godzinę połączenia;
• wiadomości SMS i e-maile;
• otrzymane linki;
• potwierdzenie transakcji;
• identyfikator operacji;
• kwotę, datę, godzinę i opis transakcji;
• dane bankomatu lub punktu płatności, jeśli są widoczne;
• numer zgłoszenia nadany przez bank;
• własny opis przebiegu zdarzenia.

Spisz chronologię, zanim zapomnisz szczegóły. Zapisz, kto pierwszy nawiązał kontakt, za kogo się podawał, czego żądał oraz jakie czynności wykonałeś.

Nie edytuj oryginalnych zrzutów ekranu i nie zasłaniaj danych istotnych dla sprawy. Kopie przeznaczone do publikacji można zanonimizować, ale oryginalne pliki należy zachować.

6. Złóż reklamację w banku

Samo telefoniczne zgłoszenie incydentu może nie zastąpić formalnej reklamacji. Złóż reklamację kanałem wskazanym przez bank i zachowaj potwierdzenie jej przyjęcia.

W reklamacji podaj:

• numer spornej transakcji;
• datę i godzinę operacji;
• kwotę;
• dokładny opis sposobu działania oszusta;
• informację, jakie dane przekazałeś;
• informację, co zostało zatwierdzone;
• godzinę zgłoszenia zdarzenia bankowi;
• żądanie zbadania operacji;
• żądanie podjęcia próby odzyskania środków;
• listę dołączonych dowodów;
• numer zawiadomienia na Policji, jeśli został już nadany.

Nie ukrywaj, że wpisałeś kod albo zatwierdziłeś komunikat w aplikacji. Podaj bankowi pełny i zgodny z prawdą przebieg zdarzenia oraz wyjaśnij, że działałeś pod wpływem oszustwa.

Ocena charakteru transakcji i odpowiedzialności zależy od konkretnych okoliczności. Samo złożenie reklamacji nie gwarantuje zwrotu środków.

Jeżeli bank odrzuci reklamację:

• poproś o pełne uzasadnienie;
• sprawdź pouczenie dotyczące dalszego postępowania;
• zabezpiecz całą korespondencję z bankiem;
• rozważ złożenie wniosku do Rzecznika Finansowego;
• w bardziej skomplikowanej sprawie rozważ konsultację prawną.

7. Zgłoś przestępstwo Policji

Jeżeli pieniądze zostały pobrane albo doszło do próby wyłudzenia, zgłoś sprawę w najbliższej jednostce Policji lub prokuraturze.

Zabierz:

• dokument tożsamości;
• potwierdzenie transakcji;
• zapis rozmów;
• wiadomości od oszusta;
• zrzuty ekranu;
• numery telefonów;
• adresy profili;
• otrzymane linki;
• numer zgłoszenia z banku.

W zawiadomieniu przedstaw chronologię:

1. kiedy i przez jaki kanał skontaktował się sprawca;

2. za kogo się podawał;

3. czego żądał;

4. jakie dane lub kody zostały przekazane;

5. co zostało zatwierdzone;

6. jaka kwota została pobrana;

7. kiedy sprawa została zgłoszona bankowi.

Jeżeli oszust wykorzystał przejęte konto znajomego, poinformuj tę osobę innym, znanym wcześniej kanałem. Właściciel konta powinien zmienić hasło, zakończyć obce sesje, zabezpieczyć pocztę i ostrzec swoje kontakty.

Podejrzane wiadomości SMS zawierające link można przekazać do CERT Polska na bezpłatny numer 8080. Incydent internetowy można również zgłosić przez oficjalny formularz Zgłoś incydent do CERT Polska.

8. Czego nie robić po oszustwie BLIK

Po zdarzeniu łatwo popełnić kolejny błąd. Nie:

• wysyłaj następnego kodu „w celu zwrotu pieniędzy”;
• wykonuj przelewu na „rachunek techniczny”;
• przelewaj pieniędzy na rzekome „bezpieczne konto”;
• instaluj programu poleconego przez rozmówcę;
• udostępniaj ekranu telefonu lub komputera;
• płać osobie obiecującej odzyskanie pieniędzy za opłatą z góry;
• usuwaj rozmów, potwierdzeń i historii połączeń;
• publikuj pełnych danych transakcji;
• publikuj numeru rachunku, karty lub dokumentu;
• czekaj do następnego dnia z kontaktem z bankiem;
• zakładaj, że samo zgłoszenie na Policję uruchamia reklamację bankową.

Oszust może ponownie zadzwonić, podając się za pracownika banku, funkcjonariusza albo specjalistę od odzyskiwania pieniędzy. Taka kolejna próba może wykorzystywać informacje zdobyte podczas pierwszego kontaktu.

Nie ufaj rozmówcy tylko dlatego, że zna Twoje imię, bank, numer telefonu albo część danych transakcji. Takie informacje mogły zostać uzyskane podczas wcześniejszego wycieku albo pierwszego etapu oszustwa.